نقشه برداری و معماری

ب) گودبرداری در زمینهای خشک نسبتاً سست

گاهی زمینها به اندازۀ کافی محکم نیستند تا بتوان گودبرداری و پی کنی را بصورت عمودی و بدون خطر ریزش انجام داد. در این موارد دیواره های محل گودبرداری و پی کنی را حداقل باندازۀ شیب پایداری طبیعی خاک شییب دار در نظر می گیرند.

ج)  گود برداری در زمینهای سست و خشک

پی کنی در زمینهائی که مواد ممتشکله آنها از هم جدا بوده و چسبندگی ندارند، نظیر زمینهای ماسه ای خشک، بخصوص در مواقعی که عمق پی کنی و گودبرداری زیاد است با  خطر ریزش روبرو بوده و باید به طرق و وسائل مختلف از ریزش خاک جلوگیری نمود.

یکی از روشهای معمول در این مواقع استفاده از چوب بست و قالب بندی است. چوب بستها و قالب بندیها بر حسب نوع زمین و عمق گودبرداری بطرق مختلفی انجام می شوند.

* عملیات رگلاژ:

 این مرحله توسط کارگران و تا حدودی خود لودر انجام می شود بدین صورت که لودر مقداری از اندازه مشخص شده را کمتر حفاری می کند. مثلاً اگر قرار باشد عمق حفاری 2.50 متر باشد، لودر 2.35 متر خاکبرداری کرده و مابقی را توسط حرکت کردن بر روی قسمت حفاری شده متراکم می کنند تا به همان عمق مورد نظر برسد.

منظور از عمق حفاری این است که 2.50 متر ارتفاع خود خاکبرداری از روی بتن مگر می باشد. به خاطر همین با توجه به ارتفاع بتن مگر که 15-10 سانتیمتر بوده،عمق خاکبرداری در حدود 2.65 متر می شود که 10 الی 15 سانتیمتر باقی مانده نیز توسط حرکت خود لودر متراکم می شود. در این حالت تقریباً خاک از حالت دستی بودن و فاقد تراکم بودن خارج می شود. رعایت نسبت 3به1 در عمق گودبرداری الزامی می باشد؛ به این مفهوم که به ازای هر یک متر عرض زمین در محدودۀ زمین مورد نظر، میتوان حداکثر 3 متر گودبرداری کرد.

بطور کلی عمق گودبرداری به موارد زیر بستگی دارد:

1- جنس خاک و میزان رطوبت خاک

2- عمق زیر زمین

3- کف تمام شدۀ کار با توجه به نقشۀ فاز 1

4- کف سازی زیر فونداسیون

5- ارتفاع فنداسیون

6- بلوکاژ

7- تاسیسات

8- کف سازی زیر فرش

حفاظت بناها و دیوارهای پیرامون گود:

* براکت گذاری:

اگر میزان گودبرداری از 80 سانتیمتر بیشتر باشد، طبق قوانین موجود دیوار همسایه باید در مقابل خطر ریزش محافظت شود. خود مهندس ناظر می بایست مسئولیت حفظ بنای مجاور را به عهده گیرد. اگر خود مهندس ناظر از عهدۀ آن خارج باشد، مهندس طراح سازه آنرا به عهده می گیرد، در غیر این صورت باید به شهرداری مراجعه کرد تا یک تیم طراحی براکت در ازای پرداخت مقدازی هزینه بفرستند.

نکته: حائز اهمیت در قرار دادن براکت ها اینست که محل بدنه های افقی و عمودی محافظت کنندۀ دیواره ها در کدام قسمتها باید باشد تا برای ساخت ساختمان مزاحمتی ایجاد نکند. باید آنها را جاهایی قرار دهیم که ستونها رد نشده باشند. همچنین پایه های تیرهای مایل براکت نببباید در نقشۀ فونداسیون بیفتد، بلکه باید در حفره های فونداسیون قرار گیرد. اما اگر فونداسیون از نوع جنرال باشد که در آن حفره ای وجود ندارد، با توجه به عملکرد فونداسیون اگر پایه های براکت در بتن بماند ایرادی ندارد؛ در غیر این صورت در محل پایه ها؛ مقداری از اطراف آن بتن ریزی انجام نمی دهیم و سپس از ترمیم بتن استفاده می کنیم و جاهای خالی را بتن ریزی می کنیم (یا بتن گروته)

در جاهایی که برای گودبرداری از کنارۀ دیوار عقب نشینی داریم، برای قرار دادن براکت ها می بایست در ابتدا محل حفره هایی که قرار است در داخل جدارۀ خاکی زمین، براکت ها را قرار دهیم را بوسیلۀ گچ مشخص کرده سپس آن قسمتها را خالی کرده و براکت ها را قرار می دهیم.

* بیمه ساختمانهای مجاور:

در هنگام ساختمان سازی ضمن براکت گذاری، ساختمانهای مجاور را بیمه می کنیم تا در صورت تخریب و یا خسارت احتمالی بیمه هزینۀ آن را متقبل شود. نکته مهم در این مورد اعلام به موقع به ادارۀ بیمه است زیرا بعد از گذشت 4 روز از حادثه، بیمه هزینه را پرداخت نمی کند.

5) بتن مگر و انواع آن :

قبل از بتن مگر روی خاک گازوئیل می ریزند، زیرا بسیار نافذ است و حشرات را دفع می کند و از رشد گیاهان ریز فونداسیون جلوگیری می کند.

* بتن مگر

بتن مگر بتن سبکی (150) است که 2 ماموریت دارد:

1) همگن بودن فونداسیون را با صاف و تراز کردن زمین می کند.

 2) مانع از نفوذ شیرۀ سیمان به خاک می شود در واقع حایلی است بین بتن پی و خاک.

بتن مگر 2 نوع است:

1) بتن مگر فقط زیر فونداسیون اجرا می شود.

2) بتن مگر تمام سطح زیر ساختمان را می پوشاند.

بهتر است بتن تمام سطح زیر ساختمان را بپوشاند، زیرا در اثر بارش باران همراه با پای کارگران، گل و لای روی سطح بتن مگر را می پوشاند و زیر پی کثیف و ناهموار می شود. اما در فصل تابستان می توان تمام سطح را بتن مگر ریخت.

* کروم بندی یا تراز کردن سطح بتن مگر:

بوسیلۀ شاغول و متر به میزانی که قرار است تراز سطح بتن مگر باشد از خط پروژه پایین آمده و زیر نوک شاغول را مقدار بتن مگر ریخته تا یک تپه ایجاد شود و نوک آن مماس با نوک شاغول شود. که این کار را بنّا انجام می دهد. در طرف دیگر خط پروژه را نیز چنین تپه ای را ایجاد می کنیم.

سپس بوسیلۀ یک ریسمان نوک 2 تپه را به هم وصل می کنند و زیر ریسمان را بتن مگر ریخته و باماله پر می کنند. سپس در 4 ضلع زمین نوارهای 1 متری بتن مگر را به این روش اجرا کرده و قسمت وسط را با شیشۀ پر می کنند.

6) پیاده کردن نقشه فونداسیون (روش ها)

پس از بازدید محل و ریشه کنی اولین قدم در ساختن یک ساختمان پیاده کردن نقشه می باشد منظور از پیاده کردن نقشه یعنی انتقال نقشه فنداسیون از روی کاغذ بر روی زمین به ابعاد اصلی یک به یک به طوری که محل دقیق پی ها و ستون ها روی زمین به خوبی مشخص باشد و هم زمان با ریشه کنی و بازدید محل باید  قسمت های مختلف نقشه پی کنی کاملاً مورد مطالعه قرار گرفته به طوری که در هیچ قسمت نقطه ابهامی باقی نماند. حتماً در موقع پیاده کردن نقشه پی کنی استفاده گردد. برای پیاده کردن نقشه ساختمان های مهم معمولاً از دوربین های نقشه برداری استفاده می شود ولی برای پیاده کردن نقشۀ ساختمان های معمولی و کوچک از متر و ریسمان بنایی که به آن ریسمان کار هم می گویند استفاده می گردد. برای پیاده کردن نقشه با متر و ریسمان کار ابتدا باید محل کلی ساختمان را روی زمین مشخص نموده و بعد با کشیدن ریسمان در یکی از امتدادهای تعیین شده و ریختن گچ یکی از خطوط اصلی نقشه را تعیین می نمائیم مثلاً خط AX در شکل زیر و بعد خط دیگر نقشه را که معمولاً عمود بر خط اول می باشد با استفاده از خاصیت فیثاغورث و در مثلث های قائم الزاویه مجذور وتر مساوی است با مجموع وتر مساوی است با مجموع مجذور است دو ضلع دیگر ) رسم می نماییم. معمولاً در اصطلاح بنایی استفاده از این روش را 3و 4و 5 می گویند. بعد از اتمام کار پیاده کردن نقشه و قبل از اقدام به گودبرداری و پی کنی باید حتماً مجدداً اندازه های نقشه را کنترل نماییم.

تا حتی المقدرو از وقوع اشتباهات احتمالی جلوگیری شود.

اجزای دقیق خطوط فونداسیون بر روی زمین را خط زنی می گویند.